عندالمطالبه و عندالاستطاعه بودن مهریه

مهریه در هر حالتی به زن تعلق می گیرد؟

حق مهریه از حقوق قانونی زنان در عقد ازدواج است و امکان مطالبه آن در هر زمان برای زوجه امکان پذیر است. از سوی دیگر، مرد مکلف به پرداخت این حق قانونی و شرعی است. قوانین مربوط به مهریه در طول زمان تغییراتی داشته است و ما در این مقاله سعی کرده ایم به این قوانین و شروط تعلق مهریه به زن، محاسبه مبلغ مهریه و… اشاره کنیم.

 

مهریه

 

 مهریه چیست؟

مهریه یکی از مهمترین حقوق قانونی، شرعی و مالی زوجه است و در واقع پشتوانه مالی زن در زندگی مشترک محسوب می شود. مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی:

 «به مجرد عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.»

 

درباره قانون مهریه

قوانین جدید مهریه عبارتند از:

  •  در مواردی که مهریه مالی معین و مشخص نباشد( چه در عقد موقت و چه در عقد دائم)،مانند زمانی که بدهی‌هایی که در قرارداد‌های مالی وجود دارد، مرد باید نسبت به پرداخت آن به زن اقدام لازم را به عمل آورد. طبیعی است در چنین شرایطی زن این حق را دارد که به دادگاه خانواده یا دفاتر ثبت مراجعه کرده و مهریه خود را به اجرا بگذارد.

 

  • در عقد موقت که عقدنامه به عنوان یک سند عادی  و نه سند رسمی، تلقی می‌شود، زن برای مطالبه مهریه خود از همسرش باید به دادگاه مراجعه کند و دادخواست مهریه دهد.

 

  • قانونگذار مقرر داشته است که در صورت وجود سرمایه و اموال مرد به غیر از مواردی که به عنوان استثنا در قانون لحاظ شده است (به طور مثال خانه ای که مرد در آن سکونت دارد)، میزان مهریه اهمیتی ندارد و دریافت مهریه از اموال مرد انجام می شود.

 

  • در بسیاری از موارد و به دلیل ناتوانی مالی مرد در خصوص پرداخت مهریه، دادگاه رای به حبس مرد می‌دهد. در این موارد قانون برای حل این مشکل و احقاق حق زن برای دریافت مهریه، امکان تقسیط مهریه را تعیین کرده است.

 

مهریه

در چه شرایطی مهریه به زن تعلق نمی گیرد؟

در موارد اندکی مهریه به زن تعلق نمی گیرد که عبارتند از:

 

۱- مطابق ماده ۱۰۸۹ قانون مدنی هر گاه عقد ازدواج (دائم یا موقت) بین زوجین به دلیلی باطل شده باشد و بین آن ها نزدیکی واقع نشده باشد، به زوجه مهریه تعلق نمی گیرد.

 

۲- به استناد ماده ۱۱۰۱ قانون مدنی هر زمانی که به دلیلی نکاح بین زوجین، فسخ شود و بین آن ها نزدیکی واقع نشده باشد، زن حق مهریه ندارد. تنها استثناء این مورد، فسخ به دلیل عنن بودن مرد است؛ یعنی مردی که توانایی عمل زناشویی نداشته باشد که در این صورت با فسخ نکاح، زوجه مستحق دریافت نصف مهریه خواهد بود.

 

۳ – دختر باکره در صورت طلاق گرفتن، از نصف مهریه برخوردار خواهد شد.

 

 توجه کنید که هر گاه مرد قبل از نزدیکی، همسر خود را طلاق دهد، زن  تنها مستحق نصف مهریه خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف این مال تعیین شده را قبلا به زن داده باشد، مجاز است تا مازاد از نصف را عینا یا مثلا یا معادل قیمت آن، استرداد کند.

 

مهریه

 

آیا عدم پرداخت مهریه زندان دارد؟

بعد از به اجرا گذاشتن مهریه توسط زن در دادگاه، اگر مرد ظرف مدت یک ماه پس از صدور اجرائیه، دادخواست اعسار خود را به دادگاه تقدیم نکند، حکم جلب او به درخواست زوجه صادر خواهد شد. از سوی دیگر، اگر مرد دادخواست اعسار بدهد و مهریه نیز تقسیط شود، ولی اقساط آن پرداخت نشود، معمولا پس از گذشت دو یا سه قسط معوقه، حکم جلب مرد بابت مهریه صادر می شود.

 

از آنجایی که مطالبه مهریه دعوی حقوقی است، هر زمان که اقساط مهریه معوقه پرداخت شود یا اعسار مجدد مرد برای دادگاه اثبات شود، از زندان آزاد خواهد شد. بنابراین مدت زمان حبس برای مهریه امری متغیر است.

 

در حال حاضر دستگاه قضایی در تلاش است که تعیین اقساط مهریه متناسب با توان زوج باشد و تا حد امکان حکم به حبس کسی صادر نشود ولی با توجه به پیچیدگی های امور حقوقی، حضور یک وکیل خوب و برخورداری از  مشاوره حقوقی، می تواند از بسیاری از پیامدهای منفی جلوگیری کند.

 

محاسبه مهریه به نرخ روز چگونه است؟

به طور معمول، مهریه به صورت سکه و یا به صورت مقدار مشخصی پول نقد تعیین می‌شود.

در شرایطی که مهریه به صورت سکه تعیین شده باشد، هر تعداد سکه‌ای که در زمان اجرای عقد از سوی زوجین مشخص شده باشد، باید به همان تعداد، نه کمتر و نه بیشتر در زمان درخواست مهریه به زن داده شود.

اما اگر در زمان اجرای عقد، مهریه به صورت مبلغی از پول ملی تعیین شده باشد، بدیهی است که با توجه به روند افزایشی تورم در کشور، این میزان مهریه متناسب با زمان درخواست آن طی سال‌های آینده تغییر خواهد کرد.

برای محاسبه ارزش روز میزان مهریه‌‌ای که در سال‌های گذشته تعیین شده، باید از شاخصی (شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران) که هر ساله از سوی بانک مرکزی منتشر می‌شود، استفاده کرد.

بانک مرکزی هر ساله جدولی از شاخص‌های مختلف را منتشر می‌کند که طبق آن مهریه‌های سال‌های گذشته محاسبه می‌شود.

همچنین می توانید در سایت دادگاه یار و بخش محاسبه مهریه، مقدار مورئ نظر را شناسایی کنید.

مهریه

 

تفاوت مهریه عندالاستطاعه و عندالمطالبه چیست؟

در قانون وقتی می شنویم، مهریه زن عند المطالبه است؛ یعنی اینکه زن به محض عقد، مالک مهریه می شود و هر زمانی که درخواست مهریه کند، باید  مهریه پرداخت شود. پس در نتیجه مهریه عند المطالبه، در هر حالتی این حق پرداخت شود.

 

اما عند الاستطاعه بودن مهریه به این معناست که زمان درخواست مهریه،  زوج باید توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، پس در نتیجه پرداخت مهریه، منوط به استطاعت و توانایی مالی مرد است.