">عدم تمکین زن در چه شرایطی امکان پذیر است؟ | دادگاه یار
عدم تمکین زن

عدم تمکین زن در چه شرایطی امکان پذیر است؟

با جاری شدن صیغه عقد بین زن و شوهر، وظایفی به صورت شرعی و قانونی بین دو طرف ایجاد می شود. اگرچه بیش از تعیین این موارد به عنوان وظیفه، تفاهم و ارتباط طرفین بیشترین اهمیت را در زندگی زناشویی ایفا می کند، اما گاهی بنابر شرایط پای قانون به این موارد باز می شود و برای عدم انجام وظایف زن و مرد، ضمانت اجرایی تعیین می شود. این موضوع یکی از مسئولیت ها و اثرات مهم در ازدواج است.

با رسمیت یافتن ازدواج، زن می تواند از شوهرش تقاضای نفقه و مرد می تواند از همسرش تقاضای تمکین کند. در این مقاله با مفهوم تمکین و عدم تمکین بیشتر آشنا می شوید.

تمکین چیست؟

معمولا واژه ی تمکین برای زنان استفاده می شود و به این معناست که زن باید یکسری وظایف را در مقابل همسرش انجام دهد و حقوقش را رعایت کند. هرچند محدود کردن تمکین تنها درباره زنان صادق نیست، چرا که مردان هم در برابر همسران خود وظایفی دارند و موظفند که آن ها را رعایت کنند.

 

انواع تمکین

مطابق قانون، دو نوع تمکین داریم:

تمکین خاص:

منظور از این نوع تمکین، رابطه‌ی خاص زوجیت و زناشویی است. به عبارتی زن موظف است نیازهای زناشویی (نیازهای غریزی) شوهرش را برآورده کند.

تمکین عام:

در معنای عام، تمکین به معنای انجام وظایف زن نسبت به همسرش،حسن معاشرت او با مرد و اطاعت از خواسته‌های مشروع او در حدود قانون و عرف می باشد. یعنی اینکه زن بایستی در زندگی حضور داشته و در تمام امور زندگی از شوهرش اطاعت کند.

 

مفهوم عدم تمکین 

چنانچه زن همسرش را تمکین نکند (در اصطلاح حقوقی ناشزه)، مرد می‌تواند به دادگاه مراجعه کند و خواستار الزام زن به تمکین شود. البته زن هم نمی‌تواند در طول مدت عدم تمکین، از همسر خود طلب نفقه‌  داشته باشد. به عبارت دیگر، اگر زن بدون هیچ‌گونه مانعِ شرعی از انجام وظایف و تکالیف زوجیت امتناع کند، نفقه ای به او تعلق نخواهد گرفت. بنابراین اگر زن برای عدم اطاعت از خواسته‌های مشروع همسر خویش، عذر موجه و قانونی داشته باشد، نفقه به او تعلق خواهد گرفت.

البته نشانه ها، اثرات و نتایج عدم تمکین تنها در صورت شکایت و اثبات آن قطعی می شود و شخصی که مدعی عدم تمکین است ، باید با دلایل کافی آن را اثبات کند.

عدم تمکین زن به هر صورتی که باشد، باعث می شود حکم زن ناشزه به وی اطلاق شود. در واقع زن ناسازگاری که بدون داشتن هیچ عذر و بهانه ای از شوهرش تمکین نکند، ناشزه است و بنابراین از دریافت نفقه محروم می شود.

در چه شرایطی زن اجازه عدم تمکین دارد؟

زن تنها در حالتی می تواند از شوهرش تمکین نکند که تمکین برایش ضرر داشته باشد. همچنین مرد زمانی می تواند درخواست تمکین بدهد که زن خانه را بدون هیچ گونه عذر موجهی ترک کرده و حاضر به برگشت نباشد.

موارد موجهی که زن می‌تواند از شوهرش تمکین نکند:

  • در صورتی که پزشک، نزدیکی را برای زن منع کرده باشد یا در دوره «عادت ماهیانه» و دوره نفاس، زن می‌تواند عدم تمکینِ خاص از همسرش داشته باشد؛ یعنی اینکه از رابطه زناشویی با شوهرش خودداری کند.
  • اگر زوج بعد از عقد مبتلا به بیماری‌ ای مقاربتی شود، زوجه می تواند از تمکین خاص (رابطه زناشویی) خودداری کند. البته این امتناع، مانعی برای داشتن «حق نفقه» او نمی شود.
  • در حالتی که زن بتواند ثابت کند که حضورش در منزل شوهر، باعث ایجاد ضرر و ترس جسمی، مالی یا شرافتی برایش می‌شود. در صورت اثبات این امر توسط زوجه، او می‌تواند طبق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، مستقل از همسر خود زندگی کند و اگر این ضرر اثبات شود، دادگاه حکمِ «بازگشت به منزل شوهر» را صادر نمی کند. همچنین،‌ تا زمانی که زن معذوریت قانونی در بازگشت به منزل همسرش داشته باشد،‌ نفقه او نیز به عهده مرد است.
  • در شرایطی که مرد نتواند منزل مناسبِ شأن زن را فراهم کند.
  • خارج شدن از منزل، زمانی که ضرورت درمانی وجود داشته باشد. در این شرا
  • یط زن می تواند از منزل خارج شود.
  • اگر طبق قانون، حق تعیین مسکن به زوجه داده شود، زن می تواند از خانه ی مرد خارج شود. در این مواقع زوج باید در خانه ای که مورد تایید زوجه است، زندگی کند.

در چه شرایطی زن در رابطه جنسی اجازه عدم تمکین دارد؟

  • چنانچه زوج درخواست کند که شخص دیگری اعم از مرد یا زن در رابطه ی جنسی آن ها حضور داشته باشد.
  • چنانچه مرد به رابطه ی جنسی مقعدی اصرار داشته باشد و زن راضی نباشد.
  • در حالتی که رابطه ی جنسی، آسیب جسمانی را برای زن به دنبال داشته باشد.
  • در صورتی که خواسته های زوج ناشی از اختلالات روانی مانند سادیسم جنسی و از این قبیل مسائل باشد.
  • در حالتی که شوهر درخواست داشته باشد که زن با فردی غیر از شوهر خود صحبت های محرک جنسی داشته باشد. حال می تواند این صحبت ها از طریق تلفن، پیامک، چت، گفتگوی مستقیم یا هر روش ارتباطی دیگری باشد.
  • اگر مرد درخواست کند که همسرش با شخص دیگری اعم از زن یا مرد رابطه ی جنسی داشته باشد.

الزام به تمکین چیست؟

در صورت عدم تمکین زن، مرد می تواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، نسبت به ثبت دادخواستِ «الزام به تمکین» اقدام کند. زوج یا وکیل قانونی او می‌تواند اقامه دعویِ تمکین را در دادگاه خانواده محل اقامت زوجه ثبت و پیگیری کند.

برای انجام این کار، مراحلی لازم است. ‌مرد باید قبل از اینکه دادخواست خود را تقدیم دادگاه کند، اظهارنامه‌ای مبنی بر «لزوم تمکین» و «بازگشت زوجه به منزل» تنظیم کند و برای زن ارسال کند.

هر کدام از طرفین دعوا (زوج و زوجه) در صورتی که رأی دادگاه بدوی به ضرر او باشد، این امکان را دارد که در مدت ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی دادگاه، برای اعتراض به آن رأی و تجدیدنظرخواهی اقدام کند. اگر حکم دادگاه به نفع زوج صادر شود و سپس قطعیت پیدا کند، اجرای حکم «الزام به تمکین» باید از دادگاه بدوی درخواست شود.

زنی که در دادگاه به «تمکین» محکوم شده را نمی‌توان با زور به خانه مرد برگرداند. در این شرایط اگر زوجه رأی دادگاه را که همان «الزام به تمکین» است، اجرا نکند، به عنوان «ناشزه» (زنی که از شوهرش تمکین نمی‌کند) شناخته شده و در این صورت،‌ زوج می‌تواند از آثار و نتایج این عدم تمکین، استفاده کند.

 

عدم-تمکین-2

عدم تمکین زن چه نتایجی را در بر دارد؟

در شرایط عدم تمکین زوجه طبق قانون، نفقه به او تعلق نمی‌گیرد.

اگر درخواست طلاق از جانب مرد باشد، شرط «تنصیف دارایی» (نصف کردن دارایی مرد در هنگام طلاق) که مرد ملزم به رعایت و اجرای آن است، از بین می‌رود.

مرد در بحث «دادخواستِ ازدواج مجدد» در موقعیت و شرایط بهتری قرار می‌گیرد. به این صورت که با مراجعه به دادگاه خانواده، می تواند تقاضای صدور حکم بر تجویز ازدواج مجدد را داشته باشد.

اگر زن در دعوی «الزام به تمکین» محکوم شود، درخواست طلاقِ یک‌طرفه از سوی او بسیار دشوار خواهد شد.

دادخواست تمکین با حق حبس زوجه چه رابطه ای دارد؟

تا زمانی که زوجه تمام مهریه خود را دریافت نکرده باشد، می‌تواند مطابق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی از تمکین مرد، امتناع کند. بر اساس این قانون، در صورتی که زوج دادخواست «الزام به تمکین» به دادگاه تقدیم کند و زوجه نیز در مقام دفاع از عدم تمکین خود به «حق حبس» استناد کند، پذیرش دعوی مرد از سوی دادگاه، مشروط به پرداخت تمام مهریه (مهریه کامل) می‌شود.

حتی اگر مرد دادخواست تقسیط مهریه نیز به دادگاه ارائه کند و مهریه نیز تقسیط شود، «حق حبس» زن تا پایان پرداخت تمام مهریه از طرف مرد، همچنان باقی است. اما در صورتی که «مهریه عندالاستطاعه» باشد، «حق حبس» زن نیز از بین می‌رود.

در صورتیکه زن از شوهرش «تمکین عام» کرده باشد، مثلا شروع زندگی مشترک با او، این مسئله باعث از بین رفتن «حق حبس» زن می‌شود، حتی اگر زن «تمکین خاص» نکرده، یعنی به انجام رابطه‌ی جنسی با شوهر اقدام نکرده و باکره باشد.

 

عدم-تمکین-4

ثبت دادخواست الزم به تمکین چگونه است؟

اگر مرد با عدم تمکین زن مواجه شود، می تواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نسبت به ثبت دادخواستِ «الزام به تمکین» اقدام کند. مرد یا وکیل قانونی او می‌تواند اقامه دعویِ تمکین را در دادگاه خانواده محل اقامت زن، ثبت و پیگیری کند.

برای این کار، ‌مرد باید قبل از اینکه دادخواست خودش را به دادگاه تقدیم کند، اظهارنامه‌ای مبنی بر «لزوم تمکین» و «بازگشت زوجه به منزل» تنظیم و برای زن ارسال کند.

در صورتی که رأی دادگاه بدوی به ضرر یکی از طرفین باشد (زوج و زوجه)، هر کدام از آنها این امکان را دارد که ظرف مدت ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی دادگاه، برای اعتراض به آن رأی و تجدیدنظرخواهی اقدام کند. در صورتی که حکم دادگاه به نفع مرد صادر شود و سپس قطعی شود، اجرای حکم «الزام به تمکین» باید از دادگاه بدوی درخواست شود. ضمن اینکه در صورت عدم تمکین زن، ازدواج مجدد برای شوهر نیز ممکن خواهد بود.

 در مواردی زن می تواند از تمکین خودداری کند که این عدم تمکین موجبات عدم استحقاق نفقه را به وجود نمی آورد و همچنین حق ازدواج مجدد برای مرد فراهم نمی شود. از جمله این موارد می‌توان به وجود خوف ضرر جسمی یا شرافتی برای زن اشاره کرد, یا اینکه زن قبل از نزدیکی از حق حبس خویش در مورد دریافت مهریه استفاده نماید و این عدم تمکین به شکل قانونی ممکن می باشد.

در غیر این موارد مرد می‌تواند با مراجعه به دادگاه تقاضای الزام به تمکین زوجه را نماید و دادگاه با احراز نشوز زن اقدام به صدور حکم  الزام به تمکین زوجه نماید. با عنایت به موارد فوق و با توجه به اینکه دعوای تمکین علیرغم ظاهر ساده آن برای هریک از زوجین دارای آثار و تبعات متفاوتی می باشد، توجه به این آثار ضروری است و در صورت عدم توجه تبعات آن بسیار سنگین می‌باشد.